Daria Malicka
Hermitage. O miejscach do myślenia. Esej wizualny w trzech częściach z appendiksem to publikacja zamykająca wielowątkowy projekt artystyczno-badawczy. Projekt ten, oparty o realizowaną w różnych mediach strategię eseju wizualnego, porusza zagadnienie materializacji myślenia pojmowanego jako fenomen przestrzenny, mierzalny, mający swoją empiryczną jakość. Tytułowe miejsca ujmowane są tutaj jako topos – miejsce odsyłające do innych miejsc, sieć odniesień wizualnych i tekstowych.

Książka zawiera teksty autorki oraz kompilację archiwalnych tekstów kultury wizualnej zaczerpniętych z różnych źródeł, ułożonych według klucza ich wzajemnych odniesień w warstwie wizualnej, semantycznej i interpretacyjnej. Wybór zawartych w publikacji artefaktów zdeterminowany jest osobliwym podobieństwem zakodowanym zarówno w języku form, jak w ich dyskursywnych uwikłaniach. Teksty i obrazy zostały zorganizowane według podziału na trzy części, z których każda analizuje odmienne aspekty tytułowych miejsc do myślenia.

Tę zmiennokształtność i wieloaspektowość miejsc do myślenia spina klamra figury Hermitage’u – osobliwej samotni, altany lub małej budowli, przeznaczonej wyłącznie do dumania i kontemplacji otaczającej przyrody. Ta zredukowana funkcjonalność często idzie w parze z wykoncypowaną, wręcz „wymyślną”, wymykającą się wzorcom i regułom, formą architektoniczną. Taki był słynny Ermitaż Katarzyny Wielkiej, mający być początkowo zaledwie niewielkim pawilonem mieszczącym prywatne zbiory cesarzowej, a który osiągnął w ciągu wieków rozbudowaną formę publicznej instytucji. Niezależnie jednak od skali, przywoływane w publikacji miejsca do myślenia, charakteryzuje pewna zawiłość i nieoczywista inwencja analogiczna wobec krętych ścieżek, po których zdążają myśli uwolnione od celu.

Całość zamyka appendix – projekt artystyczny będący rezultatem rozważań i poszukiwań budujących warstwy tekstowe i wizualne książki. Nie bez przyczyny pojawia się on na końcu – w ariegardzie stronic. To zaledwie produkt uboczny dociekań i poszukiwań, dopisek stanowiący radykalną syntezę i kondensację treści wyrażoną w języku wizualnym. A może to po prostu pamiątka prymarnego doświadczenia  czytania i pisania stwarzającego coraz to nowe miejsca do myślenia.




Projekt został zrealizowany w ramach stypendium Młoda Polska, które autorka otrzymała w 2020 roku.

Publikacja otrzymała nagrodę w 61. Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek Najpiękniejsze Książki Roku 2020.










Książka / 2020
format: 110 × 195 mm
objętość: 148 stron
papier: Munken Lynx 130 g
kolorystyka: 3 + 3 (czarny,
Pantone Cool Gray 1 U,
Pantone Process Black U)

oprawa twarda, szyta



Obiekt 3D / 2015
Model  na podstawie obrazu Antonella da Messiny




Appendix: obiekty 3D / 2020
Hermitage to esej wizualny złożony z archiwalnych materiałów oraz komentarzy odautorskich. Projekt problematyzuje zagadnienie samotni jako przestrzeni „wymyślonej do myślenia”, przybierającej wykoncypowane, zdefiniowane reżimem intelektualnym formy, które bywają zarówno zawiłe i skomplikowane, w procesie ustawicznego rozrostu, jak aseptyczne i zredukowane – zdążające ku maksymalnej syntezie. Wszystkie jednak cechuje osobliwa zmiennokształtność – konsekwencja niepowstrzymanego przymusu myślenia ich cały czas na nowo, w rozmaitych kontekstach i zmiennych konfiguracjach materii.

Archeologia i kompilacja form zapożyczonych z rozmaitych tekstów kultury materialnej to strategia, na której opiera się projekt. Pozwala ona na ujawnienie naocznych dowodów materialnego wymiaru myślenia pojmowanego jako fenomen przestrzenny, mierzalny, mający swoją empiryczną i sensualną jakość.

Esej podzielony jest na trzy części (tablice), z których każda stanowi opowieść o odmiennych aspektach „miejsc wymyślonych do myślenia”: część pierwsza przywołuje miejsca kontemplacji, często w otoczeniu natury, w mniejszym lub większym stopniu podporządkowanej poznawczym reżimom. Część druga z kolei, ukazuje owe miejsca jako „twierdzę myśli”, swoistą solipsystyczną pułapkę. Trzecia część natomiast opisuje przestrzenie poddawane oprewsywnej kontroli i kształtowaniu, a także te, które stają się przestrzeniami emancypacji, w których jesteśmy „u siebie” i na własnych prawach.



Projekcje / 2019
epidiaskopy (3 sztuki)
klisze, obiekty (3 sztuki)
komentarze odautorskie (wydruki)




Mapa myśli (tablica kredowa) / 2019–2020
Istnieją różne odcienie nudy – to spektrum rozpięte między dwiema skrajnymi odmianami tego stanu, jak określił je Bertrand Russell: nudą jałową i ogłupiającą (stultifying boredom) a ożywczą „nudą owocującą” (fructifying boredom) [Bertrand Russell, The Conquest of Happiness].

W każdym wypadku nuda to po prostu brak ekscytacji, przy czym „nuda owocująca” stanowi unikalną sublimację „robienia rzeczy po nic” albo „robienia czegoś z niczego”. Ta szczególna odmiana nudy to stan utajonej aktywności – osobliwego chłonięcia – wyostrzania obserwacji i uważności. Można też postrzegać owocującą nudę jako strategię wywrotową – to piasek w trybach kapitalistycznej machiny zawłaszczania i monetyzowania czasu. To proces skupiania emancypującej energii, docierania do wrażliwości i zbrojenia jej w słowa, aby mogła stawić opór retoryce afektywnego przyspieszenia i związanemu z nią poczuciu winy i wstydu, powodowanego nieproduktywnym niedziałaniem.


Audio-wideo, 4 min 43 s (loop)
Trzykanałowa projekcja na monitorach
kineskopowych, nagranie audio.
Czyta: Justyna Siepietowska-Jarzyńska






Kolaż, jako technika nie wymagająca wyspecjalizowanych umiejętności i warsztatu, ma w sobie coś z amatorskiego majsterkowania, jest przy tym poręcznym narzędziem ustanawiania semantycznych i formalnych relacji pomiędzy poszczególnymi elementami różnej proweniencji. Proste gesty wycinania, rekonfigurowania i łączenia to ćwiczenie manualnego myślenia odsłaniającego nowe możliwości konstruowania i materializowania koncepcji.








Hermitage
Notatki wizualne do projektu

Kolaż na papierze

130 × 165 mm / 2021





W cieniu owocującej nudy
Notatki wizualne do projektu

Kolaż na papierze

125 × 180 mm / 2021



︎            ︎